Dt. 28. 01. 2025 (PHAR PUAL PATHIANNI ) a ka Sermon.

Pharte zinga rawngbawlna kan kutah dah a ni”

( Bible :- Mat. 8 : 2, 10 : 8. Luka 17 : 12 )

 Vawiin PHAR PUAL PATHIANNI  alo thlen hian rilru ah Phar te tana nasa taka lo thawk tawh thin tu Dr. Graham Staines-a te chhungkua leh Mother Terasa-I te an lang lian hle a. An chanchin tawite in han tarlang lawk ila :-

Mother Teresa :- Catholic Hmeichhe Missionary Ropui ber leh khawvel mi zawng zawng in a an ngaihsan ber ‘Riangvai leh Fahrah te nu’ nia an koh Mother Teresa-I hi Macedonia ram Skopji ah 26, Aug. 1910 khan alo piang a. A tel lai chuan Agnis-I tih ani thin. India ram ah Mirethei leh Chan hail eh Riangvai te Hmangaihtu leh Lainattu neilo naupang tam tak an awm ani tih a hriat in Kum- 1948 August thla ah khan India ram ah chung mite tan a rawngbawl tur chuan alo kal a. Kum- 1950 – 60 khan Faharh enkawlna te, Phar leh zeng te enkawlna tur ‘Missionaries for Charity’ tih chu a din a. Phar ho enkawlna tur bik atan a a buatsaihveng/khua phei chu MUANNA KHUA (SANTI NAGAR) tiin hming mawi tak a phuah nghe nghe ani. Phar te chu an pan ta a sil sak in a tuam sak thin a, chutiang a thahnem ngai taka thawk thin Mother Teresa-i chuan, August 1996 khan Malaria vangin a lei taksa chu alo thlah liam ta anih kha.

Dr. Graham Staines :- Kum- 1999, January 22 Zan a thil thleng kha kan la hre theuh awm e. Australia ram atang a, India Ram a Phar natna vei tam tak ten enkawltu an mamawh zia hria a. Odisha (India) ram a Missionary atan a lo kal Dr. Graham Staines-a te Pafa, A fapa Philip- (11) leh Timothy-a (8) mi te chu an rawngbawlna hmun a thlasik khawvawt tak hnuai a, an Motor chhunga thlamuang taka an muhil lai chu Hindu Firfiak Santal hnam, Dara Sigh-a leh a pawl ten rawng takin an hal hlum anih kha. Khatih lai a India ram Prime Minister Atal Bihari Vaypye meuh pawh in ‘Vawiin ni hi India tan ni zahthlak tak ani’ a ti hial anih kha. An chanchin hi sawi zui viau a chakawm hle mai. Amaherawh chu a reiloh zawk nan, Graham Staines-a te pafa chung chang an ngaihtuah lai a, a nupui thusawi hi ropui ka tie m a ka han tarlang hram ang e. ‘Ka pasal leh ka fate thahna a in hnamhnawih te lak a phuba lak hi ka suangtuah ngai lova. Ka beisei leh ka duh ber zawk erawh chu inchhirin, nunthar nei mawlh hlawm rawh se’ a ti ani. 
Kohhran pa Tertulian’an ‘Martar te thisen chu Kohhran tan chi ani…’ alo tih ang in Graham Staines-a te pafa thihna chuan India ram a Kristian te inlungrualna alo siam a. Odisha ah Kohhran a pung a. Kum- 34 ngawt India ram a an rawngbawlna rah chu vawiin ni thlengin sawi a hlawh anih hi. An pafa a an boral hnu hian a nupui Gladys-i leh a fanu Esther-I te khan rei tak an rawngbawlna kha an chhunzawm a, Kum-2015 khan India ram chawimawina sang ber Padma Shree hlan an ni nghe nghe ani.

Phar te dinhmun tawite:- Anchhe dawng khawvel a mihring natna, a tlak tlak vanduai hri, a veitu te pawh RIANGVAITE tih hial natna hrik PHAR natna in mihring taksa a ei chhiat dan leh  mihring a a hnuhma hi a chhe em em mai a. Damdawi lam thiam te sawi dan chuan he natna hrik hian a tum ber chu ‘mihring taksa a hriatna thazam/thahrui (nerve) tihchhiat hi a ni e’ an ti a. Chuvang chuan a natna lanchhuahna reng rengah na (pain) an hre lova, hriatna an hloh ta thin a. An kut leh kehmawr a pan lo awm pawh na ti lovin an teihawi pui a, chu chuan pan nasa tak siam belhin a kut leh ke te tan a lo ngai ta thin a ni. Hmel hmai nasa takin a tichhia a, kut leh ke kawm te a siam bawk.
 Hetiang hi an nih avangin mi te ten, thinhrik leh hnawl an lo nih phah a. Kan Bible ah ngei pawh ‘bawlhlawh’ tih te ‘an chan chu daipawn a ni’ tihte a lo ni ta a. Natna tuar ni ve tho, rilru hrehawm taka awm mek piah lama mi ten, thinhrik leh hnawl han nih hian an dinhmun chauh zia leh khawngaihthlak zia hi a hril chiang viau awm e.

Isuan chanhai leh riangvaite a endawng lo: Kan Pathian thu chang thlan chhuah hma lam kha kan chhiar chuan, Lal Isua rawngbawlna, tihdamna, ropui tak chu Galili ram dung leh vangah a kal mup mup a. Ramhuai man a tidam a, mi tam tak, nate a tidam bawk a, chu thawm chu he phar hian a lo hre ve ni ngei tur a ni. Tichuan, he phar awmna khaw pakhat  Lal Isua chuan a lo thlen a, mipui tam tak zing a he phar a lo kal chhuak ve ngawt hi a huai kan ti dawn nge, a mawl kan ti dawn? A chhan chu Juda danah chuan phar chu mi kiangah awm lo tur, daipawna awm tur an ni a. Mi zinga an awm pawhin ‘ka bawlhhlawh e, ka bawlhlawh e’ tiin an au tur a ni si a. Chuvang chuan he phar hian Lal Isua tidamtu tih a hria a, a hlauhawm dan tur ngaihtuah lek lovin, a rilru ah Juda dan pawisa lo chu lungin an denghlum thin tihte pawh a ngaihtuah chek ang, mahse, ‘thih leh thih, dam leh dam’ tiin a pan ve ta rawi ningei tur a ni. Isua hmaah chuan a thingthi a, “Lalpa i duh chuan mi tithianghlim thei e” tiin a ngen ta a nih kha.
 Ka duh e lo thianghlim tawh ang che:  Isua, Juda chhungkua atanga seilian, Juda dan chiang taka hria a, pawisa tu tan khan engtia lo hmachhawn tur nge ni ang tih chu hriatthiam a har ve khawp ang. “E nang phar kha, engtizia a Juda dan pawisa lova, mi zinga i lo in zeh ve. Lunga an denhlum hma che hian inthiar fihlim rawh” ti ta sela, a vela Juda upa ho awm te chu a ti lawm khawp ang le. “Juda dan ava pawisa em” tiin an fak ngei ang. Nimahsela lei leh van lalber, khawvel hmangaih vanga a nunna hial hlan tura lo kal thinlung chu chuti lam chu a ni awzawng lo mai.

  Isuan, chu phar chu a han hmuh chuan a khawngaih ta em em a, tih kan hmu a nih kha. “I duh chuan” tih tawngkam ngei mai chu chhang letin “ Ka duh e” ti a a chhanna kha a va mawi em. Hetia, ka duh e a tih hma hian Isua ngei pawh hian Juda dan phar a khawngaih leh hmangaihna hian a pawisak tir thei tlat lo. Juda dana phar chu hnaih loh tur a nih chuan a deh pawh deh miah loh tur tihna a nih laiin ‘A ban a, a dek a’, tih kan hmu a ni. Ani asin, leih leh van lalber hian i damna leh ka damna atan pawh hian ropuina leh lalna te a thlhlel hlei thei lova, hrehawm tin reng tuarin bawi anga a insiam a nih kha. Phar pawh hian chu chanvo ropui tak chu a chan tur a nih avangin practical in Lal Isua hian a bak sawi leh tur awm miah lovin “Ka duh e, lo thianghlim tawh ang che” a ti ta a nih kha. 
Tichuan, “Chawp leh chilhin a phar chu a lo reh ta nghal a” A va ropui em, Lalpa chu fakin awm rawh se. He phar han lawm tur zia leh a hun tawn zawng zawng a theihnghilh theih tawh loh tur a han tawna a hlim tur zia kha ti rawh u.

Tehkhinthu pakhat ka han sawi teh ang :-

Covid-19 hri kan hmachhawn lai khan, inkaichhawn hlauhna avangin kan ralkhel a, kan buai em em anih kha. Phar ang maiin dah hran an lo ngai ta. Hei hian phar dinhmun engemaw chen chu entirna min siamsak hian ka hria a. Nimahsela, phar ang em chuan vantlang endawng leh thinhrik (Social stigma) an tawng ve lova, khawngaih, tawngtaipui, ngaihsak etc an hlawh nasa a. Sawrkar, khawtlang leh chhungkua in an inngaihsak/ngaihtuah rawn a. Pathian zarah (thi te chu awm ve bawk mahse) a tlangpuiin na an tuar lutuk lova, rilru lam erawhin a tuar ve deuh ngei ang. Pathianthu, ngaihsak leh ei leh intur tha in umzui an ni a. Phar chan bawlhhlawh leh tenawm tih chu an ni chuan an hlawh ve lem lo. Damin a enkawlna atangin tam tak an chhuak a, covid, covid, tih chu an tawk tawh hran lo. Phar erawh chu an dam tawh hnu pawhin phar phar tih an la ni tho mai.

  R. Lalbiaksanga hla ah khan engtin nge kan hmuh kha ?
Nun khawchhuah zai an rel zolo Riangvai ten. Nun khua a ngui hmatiang dawnlo hian. Hringmi ianglo an sakruang, Pheikhai chawi lair eng an zuam nem maw ?..
Kan ngen che Riangvai ten. Kan Lungngaih min hnem turin. Lo leng la kan zing ah hian, Van chanchin min hrilh la. Hmangaihtu Lenna khawpui mawi chu….. 

Hmangaihtu Lenna khawpui mawi chanchin hrilhtu em pawh an tawnglo ani.

Khawvelah hian phar an la tam em em a, India ram hi khawvela phar tam ber na ram a la ni zui. Chhungte duh loh, vantlang duh loh, sikul pawh kal phal loh an la ni reng tho mai. Ei tur leh intur tha hmu lovin, chhungkaw tam tak chuan an la hnawtchhuak bawk. Damdawi in ah awmin, enkawl dam pawh ni se, an chhuah hnuah pawh phar an nih a la reh tak tak thei lova. Dama an haw tawh hnu pawhin ina luh an la phal lo fo a ni. Hmangaihtu leh lainattu an mamawh em em a, ei leh intur petu an mamawh bawk a. Chuvang chuan Mizoramah pawh The Leprosy Mission rawngbawlna kan lo kalpui ve phah a nih hi.
 
 Tunah hian, TLM Mizoram chuan, Phar Colony India ram chhim tawp Andra Pradesh ah  Bethany Colony Leprosy Association (BCLA)  enkawl mekin, TLM Inkhawmpui lian vawi- 14 na, Baptist Church of Mizoram Biak In Hnathial a Dt 12. 11. 2023 a neih ah khan TLM Missionary hmasa ber ni turin Nl. Ramthianghlimi, D/o. Saikunga Sailo (Rawpui) chu TLM ES Rev. Tc. Zodinsanga’n Tirhchhuah nemnghehna a nei a. Phar ho awmkhawm, enkawl ngai takte zingah Lal Isua hmangaihna thu hrilin an taksa, rilru leh thlarau damna atan hma a la thar ta kha a ni a.. Chuvang chuan khawngaihna thilpek hlanin, tawngtai sak bawk ila Lal Isuan “Ka duh e” a tih ngei mai hi kan tihhlawhtlinpui ngei theih nan India rama phar tam tak ten “Lal Isua hmangaihtute u, in duh chuan min tithianghlim thei e” tiin min au a ni. Lal Isua duh chu i duh pui ve mai dawn lawm ni. Dr. Graham Staines-a te chhungkua in anlo thihpui tawh. Mother Teresa-I’n mual a lian tawh. Tunah chuan Phar te enkawl na hi kan kut a awm ani tih hria in Phar te enkawl turin I inbuatsaih thar theuh ang u.
   Lalpan a thu Malsawm rawh se.

Comments

Popular posts from this blog

MIZO TE LEH VALUE SYSTEM (He Article hi LIKBKTP GOLDEN JUBILLE- 2022 MAGAZINE a ka Article ziak ani)

'MEICHHER KENGTU' (He poem hi LIKBKTP GOLDEN JUBILLEE PUAL A KA PHUAH ANI)

Dt. 31. 12. 2023 (Kum ralni ) Pathianni tuka ka Sermon