DAN PUITLING A NUPUI PASAL INNEIH
AWARENESS CAMPAIGN ON
DAN PUITLING A NUPUI PASAL INNEIH
( @Lungtian Pastor Bial Literature Meet cum Awarness Campaign. 28th – 30th July 2023 )
Paper Presented by :-
Rbt. Lemmy V. Vuangtu
(Treasurer, Bial Thalai Pawl
Bial Thalai Pawl Inkhawmpui rorel- 2022 chuan ‘Dan Puitling a Nupui/Pasal Inneih Awarness Campaign’ neih hi tul a tia, rorelna in a passed kha ania. He thupui pawimawh tak sawi tur hi BEC Meeting chuan a ngaihtuah a, amaherawh chu rawngbawlna dang avang a a tih hlawhtlin theihloh tur thu hriat anih hnu in hun chep tak kar ah ka kovah a tla ta a. Vawiin ni hian in beisei ang erawh chu ka chhawp-chhuah sak theilo ang che u tih ka ring. Amaherawh chu kan phak tawkin zirho kan tum dawn ani.
Dan puitling a Nupui Pasal Inneih chung chang a kan tun dinhmun hi enge maw anih chiah le:-
KUM
DAN PUITLING
DANTE
ADANG
TOTAL
PERCENT
2021
Central
83
46
88
217
38.24%
Bial
3
9
17
29
10.34 %
2022
Central
67
63
57
187
35.8 %
Bial
5
4
8
17
29.4%
Khitiang khi kan Dinhmun chu alo ni ta a. Awarness Campaign hi kanlo mamawh hle ani tih a lang reng mai ani ti rawh u.
Ahmasa ber ah chuan kan Kohhran Constitution & Bye Laws hian Nupui Pasal Inneih chung chang ah eng ang dan nge a neih en hmasa phawt ila :-
LIKBK DAN BU (Constitution & Bye Laws) Bung -20 ( INNEIH DAN ) tih ah chuan ti hian a in ziak. ‘Lairam Isua Krista Baptist Kohhran chuan inneihna hi Pathian ruatah a pawm a. Bible zirtir angin inneihna hi mipa pakhat leh hmeichhe pakhat, tisa pumkhata insiamna leh Kristian chhungkaw dinna a ni. Chuvangin ringtute chu Kohhran hriatpuiin, Kohhran dan angin an innei tûr a ni. Lairam Isua Krista Baptist Kohhran chuan “Inneih Dan” a siam a. Constitution enthatna (revision) neih a nih apiangin en that ve zel a ni. LADC Marriage & Divorce Act 2019 anga inneih Certificate siam a ni.’ tiin. Tichuan Bung- 20 (59) ah KOHHRAN DAN PUITLINGA INNEIHNA tih hetiang hian a in ziak bawk :-
1) Kohhran mi, member puitling (dan zawh kim), bawrhbanna nei lote chu Kohhran inneih dan puitling hmangin Biak In ah an innei thei ang. Inneih Dar vuak tûr a ni.
2) Nupui emaw pasal emaw sûn, a kawppui a thi ngei a ni tih hriatchian a nih chuan, a dam zawk chu kawng danga bawrh bânna a neih loh chuan Dan puitlingin nupui/pasal neihtir theih a ni.
3) Dan puitlinga innei tûrte chuan an lawina Tualchhung Kohhran rorelnaah remtihpuina an la hmasa tûr a ni. A ni ruat chungchangah Bialtu Pastor an rawn thin tûr a ni.
4) Dan puitlinga innei tûrte chu Pathianni vawi thum (3) Biak ina puan tûr a ni a. Amaherawhchu, innei tûr ten rokhawlhna pawimawh tak an nei a nih chuan Tualchhung Kohhran rorelna remtihna in Pathianni vawi thum (3) tling kher lo pawh, vawi 3 (thum) puangin inneih theih a ni ang.
5) Dan puitlinga innei tûrte chu Biak in ah inneih tûr a ni. Innei tûrte tan harsatna a awm a nih chuan Tualchhung Kohhran rorelnain a zangkhai zawngin Biak in kherlo hmun dang ah pawh inneihna a buatsaih sak thei ang.
6) Dan puitlinga innei tûrte chu sorkar-in puitlinga a pawm chin, mipa kum 21 aia naupang lo leh hmeichhia kum 18 aia naupang lo an ni tûr a ni.
7) Kohhran dan puiltinga Inneihna chu Bialtu Pastor emaw Probationary Pastor-in a vawntir ang. A remchan loh erawh chuan Pastor dang/ Minister/Local Pastor in a inneihtir ang.
8) Hmeichhia leh mipa, nupa anga khawsa dun tawhte chu Kohhran in an laka a thununna hlihsak tawh pawh nise Dan puitlinga inneih theih a ni lo vang.
Tiin chiang takin Kohhran in a Dan Puitlinga Innei thei te chung chang leh dinhmun a tarlang a. Hemi bak ah hian INNEIHNA, KOHHRAN IN A HRIATPUI THEIH LOHTE tih Constitution Bung-20 (63) ah ziah lan leh ani a, hetiang in :-
1) Mipa leh mipa, hmeichhia leh hmeichhia, nupa anga khawsak dunna te hi Kohhran in a pawmlova; chutiang ang inneihna chu Kohhran in a hriatpui thei lo.
2) Kum tling lo, an pahnih in a ni emaw a pakhat zawk chauh a nih pawhin, mipa kum 21 (sawmhnih pakhat) leh hmeichhia kum 18 (sawm pariat) la tlinglote inkara inneihna chu sorkar dan bawhchhiatna a ni a, Kohhranin a hriatpui thei lo.
3) Kawlâwk a lut tûra inneihna chu Kohhran in a hriatpui lo. Chutianga inneihna ah chuan Kohhran puipa nghet te leh Rawngbawltute chu an palai tûr a ni lo.
4) Kohhran Inneih Dan puitling emaw, Dantê emaw a innei thei reng in, Kohhran Dan an pawisak loh avanga a eng zawk mah hmang lova an inneih chuan Kohhran hriatpui theih a ni lo (Entirnan: infan, inru, makpa kai, hmeichhia leh mipa nupa anga khawsa dun).
5) Kohhranin a hriatpui loha inneite chu, thunun an nih chhung chuan nupa an nihna Kohhran in a pawm lo vang.
Khang ho kha Kohhran Constitution a Dan puitling a Innei thei te leh Kohhran in a Inneih a hriatpuiloh te chu alo ni ta a. He Kohhran leh Pathian hriatpui Inneihna kan tlinloh a, Dan te/Danlo (Adangte) a kan Inneih fo na chhan chu Pathian in a Nupa inkar choh a hman tura a siam Sex lak a kan fihlimloh vang hi ani tlangpui ani. Chuvangin Dan puitling a Inneihna kan sawi dawn avangin Sex chung chang sawifo a ngai dawn a, a chhan chu Dan puitling ti puitlinglo tu ber anih vang a nia. Sexual Abuse huang ka va zen ang tih erawh chu ka hlau hle mai a. Zenloh hram kan tum dawn ani.
INNEIH HMA A SEX HMAN CHUNG CHANG
Kan sawi tak ang khan Dan puitling a Inneihna ti puitlintir theilotu lian ber chu Inneih hmaa Sex hman hi ani a. Kohhran chuan a phal lo bur a, Kohhran leh Pathian ngaihdan ah chuan sual a ni. Amaherawh chu Nupui/pasal neih hma a a ruka Sex hmang tam tak Kohhran Dan thianghlima innei an awm fo. A pawi hle ani. Inneih hma a sex hmanna/hman dan langsar deuh kawng 3 chiah in han enho ila :-
1. Nun pawlawh vang hrim hrima a rem rem Sex hmanpui.
2. Mi dang lakah chuan Sex hmang duh mai, Mahse kawppui tur tan chuan fihlim hlauh lawi si.
3. Kawppui tur laka rinawm taka hmang, midang erawh beisei chuang lo.
Heng thil chi thum hmang hian inneih hma-in sex hi lo tem lawk an awm fo mai. Chutih rual in, heng kawng thum laka fihlim hlak, insum theihna ropui tak neia Virgin thlapa nupui/pasal nei an awm teuh a, chungte chu Dan puitling dik taka innei tlak an ni a, an fakawm thlawt. Hetiang thlap hi Kristian Thalai te Ineih dan tur chu ani.
He kan khawvel nun zalen tawh lutuk leh pawisak neih tawhlohna khawvel ah hian, Kawng 3 ka han tarlan zinga pakhat tala inhambuai lo hi an tam lo hle in ka ring. Mahni theuh kha han in zawt teh ang u. Kawng 3 zinga 2 na a mite hian Dan thianghlim angin nupui/pasal an nei, an pahniha inkar bik ah chuan an fel miau a. Hei tak hi a ni Dan thianghlima innei tlak an nih leh nih loh chungchang ah ngaihtuahna tibuaitu chu. Kawng 3 na ami nen hian nasa takin ka khaikhin fo. Mihring hi chu a in bum theih. Mahse Pathian erawh a bum theih lova, heng ang mite hi chu an hmuingil chhunzawm lemlo.
Sex hi a power a chak em avangin insum zawh a harsa duh hle a. Mi puitling pangai ah chuan tisa châkna hi a awm vek. Sex awmzia zawng zawng hriat fai vek hnu leh tisa châkna pawhin nasa taka min luah lai hian Kristian Thalai, Kohhran mi kan nih vang ngawt hian Tisa chakna te hian min kalbosan bik hauhlo. Pathian rawngbawltu ropui tak tak te pawh hi kan Point tarlan pathumna ang ah khian an in talbaw fo reng ani. Chhutmi ten an sawi dan chuan hetianga sex hmangte zingah hian nupa an nih hnu-ah eng emaw hleka inrinhlelhna neih a awl an ti a, a dik ka ring. Dan thianghlim dik taka inneite zingah pawh inringhlel fe fe chu an awm zui fo an ti ani.
Inneih hma a sex hman loh hi Kohhran duh dan leh Pathian thu-in min zirtir dan a ni a, a tha ber leh ngaihsanawm ber anih avang in hlenchhuah kan tum theuh hi a pawimawh ber chu ani.
BIBLE HIAN INNEIH HMAA SEX HMAN HI A DIK LO TIH A SAWI CHIAH EM?:
Bible hian Inneih hma-a sex hman hi a dik lo tiin a lo ziak chiah em? tih hi kan en leh tha in ka hria a. Kan nu leh pate min zirtir thin dan ah khan, Inneih hma a sex hman hi Bible in a phal loh thu an sawi ve ziah thin a. Kan lo upat deuh hnuah erawh ka’n ngaihtuah chiang a, he an thu sawi hi rinhlelhna kan nei ta tlat. Bible kan chhiar kan chhiar pawh in he an zirtirna hi a nemnghehna kan hmu lo tlat mai.
Diktak chuan Bible-ah hian ‘Inneih dan’ chungchang hi ziah lan a ni miah lo. Isaka leh Rebeki-te khan Biak Inah ‘tiam tlat e’ an ti hauh lo. A lan dan mai ah zawk chuan an mu dun a, chu zawng chu a ni mai! A nih leh Josepha leh Mari te Inneih dan pawh kha eng ang chiah nge? Inneih hmaa chhungkaw hming ziak tura Bethlehem lama an pahnih chauhva kal dun kha engvanga thiang ringawt nge a nih (Lk.2:4,5)?
CHHANNA :-
Kan sawi ang deuh khian, Bible hian ‘Inneih hma a sex hman hi a dik lo e’ tia a ziah pawp loh avang leh, ‘Chutiang chuan inti tur a ni lo’ tih emaw, ‘Inneih hmaa sex hmang chuan thiam loh a chang ang’ tih thu emaw a kan zawn thin avang hian kan hmulo ani.
Amaherawh chu Bible chik taka zir tan chuan a bulte atangin thil nih dan phung tur chu a rawn ziak thlap a ni tih hmuh theih vek a ni thung.
Messiah/Lal Isua thusawi lo en hmasa lawk ila:- Tin, ani chuan, “Atir ata an siamtu khan hmeichhia leh mipa a a siam leh, ‘He mi avang hian mipa in a nu leh a pa a kalsan ang a, a nupui a vuan ang; tichuan an pahnih chuan tisa pum khat an lo ni tawh ang,’ (Mat. 19 : 4.) a ti tih kan hmu a. A zawm chiah ah ‘Chutichuan pahnih an ni tawh lova, tisa pumkhat an ni tawh zawk a ni. Chuvangin Pathianin a zawm tawh chu mihringin then suh se,” a ti a. a chhang a. (Mat.19:4-6) hei hi Genesis 1:27, 2:24 thu a rawn quoate chhuahna ani.
He thu hi ngun taka kan en chuan ‘Sex hi inneihna a ni a, inneihna pawh Sex a ni’ a, Sex leh Inneihna hi dah hran theih a ni lo. Chuvangin, sex hi intihhlim nan leh Tisa chakna hrik-thlak nan a hman mai mai tur ni lovin, in hmangaih tawnna lantirna pawh ni ringawt lovin, MI PAHNIH, TISA PUMKHAT/PAKHAT AN NIHNA ZAWK A NI. tih kan hmu thei ang.
Hemi milpui chiah chu Exo. 20:14-a “I uire tur a ni lo” tih kha a lo ni leh bawk. Bible atanga kan thlir chuan ‘Uire’ tih chuan Inneihna (i.e, sex) in a phuar mekte inkar ni lo, midang nena sex va hman kha a kawk a. Hei vang hian Hebrai lehkhathawn ziaktu pawhin, “Mi zawng zawng zingah inneih hi chawimawiin awm sela, khum pawh tih bawlhhlawh lovin awm rawh se; inngaihte leh uire te chu Pathian in a ngaihtuah dawn si a.” (13 : 4) tiin min lo hrilh tawh bawk ani.
Pathian thlirna atang chuan sex hi inneih hmaa insum tura min duh hrim hrim ni lovin, ‘Mi pahnih pumkhata siamtu’, ‘Inneihtirtu/inzawmtirtu’ a ni tlat. Khawvela thil dang zawng zawng in a tih ve theih miah loh, Mipa leh Hmeichhia nghet taka phuar zawm theitu leh pumkhata siam theitu awm chhun chu Sex hi a ni a, Chuvangin Sex chu a thianghlima, a zahawm a, miin sex a hman khawloh chuan Pathian pawi a sawi a ni tihna anih ber chu. A nihna diktak zawk ah chuan miin midang Sex ava hmanpui hian pumkhat an ni der tawh, midang ava hmanpui leh chuan UIRE a ni. UIRE chuan inchhir takzeta a sim a, Pathian ngaihdamna a chan loh chuan Pathian ram an lut dawn lo tih Bible ah kan hmu. (Heb 13 : 4)
Keimahni theuh inenfiah lawk ang aw… Tunah hian a mipa /a hmeichhiah in kan la virgin em? “Aw” tia kan chhan theih chuan a tha lutuk… “Aih” kan tih erawh chuan tu nen nge pumkhata kan lo insiam tawh le? Tunah midang nen pumkhatah kan insiam leh mek a, kan la insiam leh zel dawn em ni?
Chuti a nih chuan kan lo va UIRE nasa awm mawlh mawlh ve? UIRE NGAIHDAM kan lo chhiar liam mai mai thin kha kan tan a lova pawimawh dawn em! Pathian hma ah ilo uire tawh avangin ngaihdam dil in mamawh ngawih ngawih a nia.
A chunga zawhna, Isaka leh Rebeki te chungchang pawh kha awlsam tein kan chhang thei ta a nih chu. An mut dun khan pumkhat/nupa an ni nghal a, Wedding Ceremony leh inneihna chhampual hi chu culture hrang hrangte hian an hman dan a inang lo a, hengte hi chu ‘pawnlam hmuh theih chhinchhiahna’ chauh an ni ve bawk.
Kan sawi tak ang khan Pathian mithmuh a pumkhat nihna diktak, pumkhata insiamna zawk chu ‘Sex’ hi a ni… kan tih tawh kha.
Chuvang chuan pawnlam chhinchhiahna, inneih dan kal hmang leh thu chhampual vel chung chang hi Biak In-a tih tur lam emaw, State authorizes license (court) hmang tih ngei ngei tur a nih leh nih loh chung chang hi Bible pawh hian a lo ziak lang ta lo reng a ni. Amaherawh chu kan Culture mil zela inneihna siam erawh tu ram leh hnam tan pawh a mawiin a pawimawh em em thung a ni. Bible-a inneihna kan hmuh tam zawkte hi chu chhungkaw kuta awm, chhungkaw inbiak remna hnuai a ken kawh Arranged marriage hi ani.
Tichuan Josepha leh Mari te chungchang pawh khi hre fiah tur chuan Judaism inhualna(betrothals) kal hmang kan hriat fiah phawt a ngai dawn a ni. Tunlaia ‘engagement’ kan tih nen hian a in ang tep a. Chhungkaw pahnihte inbiak remna leh hriatpuina in inhualna an siam a. Mipa in hmeichhia chu ‘ka nupui’ tiin an inko thiang tawh a, nimahsela mipa leh hmeichhia te kha an mu dun ngai lo thung (sex lakah an la fihlim vek a ni).
He hunah hian tunlaia ‘innei’ kan tih tluk hian serh leh sang an kalpui a, eng emaw thil vanga inthen a lo ngai dawn a nih pawhin dan ang thlapa inthen (divorce) a ngai tawh bawk a, mahse mi pahnihte kha an la mut dun miau loh avangin ‘innei’ tiin an la sawi ngai lo a ni. Josepha pawh khan Mari a rai tih a hriat khan ‘dan hriatpuina’ ni kher lovin, a ruka then a tum a nih kha. Dan anga then dawn chu ni sela, Mari khan betrothals thutiam a bawhchhia anga puh a ni ang a, Uire anga puh a ni dawn a ni. Kha ‘betrothals’ thuthlung kha a ngheh em avangin Josepha leh Mari kha innei chiah lo chung pawhin dan dik taka zin dun theihna an nei a nih chu. “Tin, Josefa pawh, Davida chhungte leh a thlah a nih avangin, Galili rama Nazaret khua atangin, Mari a nupui hual rai teuh chung nen chuan hming ziak turin, Judai rama Davida khua Bethlehem an tihah chuan an kal ta a. (Lk.2:4,5)
DAN THIANGHLIM A NUPUI PASAL INNEI TUR CHUAN ENGTIN NGE KAN INBUATSAIH TAK ANG LE
Kan sawi tak ang khan Pathian hian Mipa leh Hmeichhia hi Innei a, amah ngaihsak, chi thlah pung turin min ti ani. Chu chu Malakia 2 : 15 ah khan tihian kan hmu ‘Nunna chi neiin pumkhat ah a siam lo em ni ? Eng ah nge pumkhat ah a siam ? Chi thlah Pathian ngaihsak a zawng ani. Tichuan in nunna chu vengtha ula, tuman mahni Nupui tawntirh chu bum suh se’ a ti a.
Khitiang a nih reng lai khian, Setana leh a hote hian Pathian ruat dan INNEIHNA hi an herh kawi nasa em em a, Pathian in anih dan tur diktak a Mipa leh Hmeichhia Inneih dan tur a sawi te chu hmanraw hrang hrang hmanga herh kawi danglam in, Chakna nasa tak avanga in sum theihlohna/ngaihzamna mihring rilru ah an tuh a, Chu chuan kan sawi tak ang khan Inneih hma a Sex hman pawi tih em em lohna, ngaihzamna ang chi a tuh avangin Dan thianghlim anlo tlinloh phah ta thin ani. A bik in Thalai te nun ah chuan Social Media leh Porn Site hrang hrang te hi hmanrua ah hmangin Setana leh a hote hian rah thalo an tuh nasa em em ani.
Thuthlung-hlui leh Thuthlung thar chen in Sex hman dikloh hi Sual lian ber zing ami ani tih hi kan hriat tawh kha. Pathian chuan thianghlim fel tha taka Mipa leh Hmeichhia, innei te inkar a hman tura a duan Sex chu sawi tak ang in Setana leh a hoten an herh kawi a, a nih dan tur ni lovin mihring te ah thalo taka chi tuh in hman khawloh alo ni ta ni.
Gen.19 : 1-11 a Pathian in Sodom leh Gomora khua leh a chhunga mihring te a tihchhiat chhan kan hmu. Kha kha engdang vang nilova, Sex hman diklohna avangin a ti boral ta ani tih kan hre thei awm e. Kan tunlai khawvel ah pawh hian Pathian in a la haw reng ani. Sex hrim hrim hi sual anilo kan tih tawh kha. Nupa inkar a hman tura a duan ani a, a diklo zawng a hmang te chu Pathian hian in a enliam mai mai lo, a haw hle ani.
Awle, a tawp lam hnaih hret hret ila. Thianghlim taka inneih tumte, In ngaizawng te in a kan hriat tur tlem a zawng tarlan han tum dawn ila.
A hmasa ber ah chuan Nula leh Tlangval ten kan Bialnu/Kan Bialpa te hi Pathian tihna tak tak nun nena neih kan tum a ngai ani. Thenkhat chuan Bialnu Bialpa kan zawnna kawng ah An hausa em ? Enge a zir ? An chhungkaw dinhmun enge ? tih hi kan en hmasa lutuk thin hi kan tih fuhlohna a ni tlat. Khang an hmel leh dinhmun, khawsak dan sum leh pai kha a pawimawhlo ani lo. A hmasa ber ah chuan. Ka ngaihzawng tur hian, ka ngaihzawng mek hian Pathian duhna leh ngaihsakna leh Pathian tihna nun hi chhungril ah a nei thin em ? Chumi nunpui thin mi chu ani em? Tih hi kan in zawh a, kan infuih tawn hi angai ngei ngei ani. Chhungkaw kehchhia (Broken family) tih te, Mimal leh rawngbawlna hial pawh nise, an chhiatna atan a hmelma in a a hman langsar deuh pakhat chu diklo deuh a Sex hman te, Pathian tihna tak tak nei lova innei te hmang hian ani tih a chiang lutuk ani. Chuvang chuan Nula Tlangval te kan fimkhur a kan fin ngei ngei a ngai ani. Tisa duhna ringawt kha i in kaihhruai tir chuan a tawp ah chhungkaw kehchhiatna te naupang fahrah ah awm tirna te tawn a awl ani. Mihring chu tumah kan perfect (Famkimlo) mai thei. Mahse Saw-Nu, Saw-pa sawn Pathian tihna tak tak anei tih theih a kan nun ngei ngei a pawimawh.
A pahnihna ah chuan, thianghlim taka inneih kan duh chuan hmun fianrial a tumah hmuh loh a, fianrial a awm dun nasat loh hi ani. Fianrial ngah lutuk chuan duhlo deuh chung pawh a chetsual a awl ani. A bik takin Mipa lam ah Fianrial ngah lutuk chuan Sexual drive an tih hi a nasa. Hei hi kan vawn reng a pawimawh. Fianrial a kan in hmuh nasat a, kan inkuah thuak thuak a, kut kan in vawnsak deuh reng hi chuan Chetsual hi awl te ania. Chuvang in kan Bialnu/Bialpa ten hmun fianrial neih min sawm fo pawh in kan hnar ngam thin a ngai. Engvangin maw ? Thianghlim deuh a innei tura kan in fuih avang khan maw le. Sex kher lo ah pawh kan in chulnel nasat lutuk chuan kan thianghlim tawklo palh ang e.
A dawt leh ah chuan thu-tha lama kan in fuih-tawn nasat pawh hi a pawimawh. Entirnan : Bialnu/Bialpa kalo nei a, thu a tha lam zawng kan in hrilh nasat a, tawngtai tam nun leh Bible chhiar ngainat nun kan in hrilh tawn a ngai ani. Tumah ngaizawng neilo hul-hual kan awmloh avangin kan neih hun/a nei mek te pawh in, heihi kan vawn reng a pawimawh hle mai. Nupui/Pasal atan a kan duh nilo ngaihzawn kual dun dun pawh hi a tha ber lo, sual tan kawng ken theih ani. Chuvangin ka bialnu/bialpa te kha kan in ngaihzawn lai atang a, thil tha lam kan sawipui tam chuan kan inneih hun ah Kristian chhungkaw tha tak kan dinpui thei dawn ani. A tul hun ah chuan Tawngtai dun a, Pathian fak dun a, Inkhawm dun thei ni tura kan inbuatsaih a pawimawh hle ani. Chu chu chetsualna lak a kan him a thianghlim taka kan inneih theihna tur kawng tha ber ani.
Sawi tur a tam hle mai. Kohhran Zaipawl, Bial Zaipawl Member nih lai a Pasal um nih te hi a thang mawi lova. I fa ten an puitlin hun ah ‘A nu/A pa In Inneih thlalak minlo hmuh ? Khawngei in Inneih ve ?’ In Wedding Ring Silver nge Gold? Khawnge Photoshoot inneih ? tia an zawh hun che a chhan ngaihna i hriatloh chuan i inchhir in van a tawng palh ang e. Tun hi kan inbuatsaih theih hunlai ani a. Biak In hawng ngei a Inneih hi a mawi a, a hlu a, malsawm dawnna ani. Ilo in pal-baw palh tawh pawh ani thei. Tun ah khan Pathian hnen ah ngaihdam dil la. Uire nu ngaidamtu Pathian chuan a ngaihdam ngei ang che.
Lalpan Danpuitling a Innei kan pun deuh deuh theih-nan malsawm rawh se.
Comments
Post a Comment